Jakie utwory nie podlegają ochronie prawnej?

Czy wiesz, że nie wszystkie utwory artystyczne są objęte ochroną prawną? Istnieje wiele kryteriów określających, które dzieła mogą być uznane za własność intelektualną ich twórcy. W tym artykule omówimy jakie rodzaje utworów nie podlegają tej ochronie i dlaczego.

Definicja autorstwa

Aby zrozumieć jak pewne utwory staja się chronione przez prawa autorskie, musimy najpierw zdefiniować pojęcie „autorstwa”. Według polskiego Kodeksu Cywilnego (art. 15), aby coś zostało uznane za dzieło autorskie, musi spełniać dwa główne warunki: powinno posiadać charakter indywidualny oraz wynikać z działania twórczego osoby fizycznej.

Pomysły i idee

Niestety pomysły czy same idee jako takie nie są objęte ochrona prawna. Oczywiście mając świetny koncept do filmu lub książki to jest jedynia nasza wartość ale bez skonkretyzowania tego na papierze bądź innych nośnikach trudno będzie udowodnić swoją oryginalności przed innymi osobami albo jeśli nawet zostanie wprowadzone właśnie te materiału może nam zabraknąć dowodów, że to my wprowadziliśmy ten pomysł na światło dzienne jako pierwsi.

Fakty i informacje ogólnie dostępne

Przedstawienie faktów czy informacji w sposób obiektywny nie podlega ochronie prawnej. To znaczy, że jeśli napiszesz artykuł opisujący przebieg II Wojny Światowej lub podasz dane statystyczne dotyczące polskiej gospodarki, nie będziesz miał prawa do wyłączności na swoje dzieło. Jednak warto pamiętać o zasadach etyki dziennikarskiej i stosować się do nich przy tworzeniu takich treści.

Znaki towarowe oraz logo

Jednym z elementów niemających chronionego autorskiego jest nazwa firmy czy inna forma identyfikacyjna jak np.: logo bądź slogan reklamowy itd. Wiele przedsiębiorstw korzysta ze specjalnych rejestracji celem objącia tym formom własnego utworu odpowiedniej ochroną przez co żadne inne osoby bez zgody właściciela marki nie będą mogli jej używać komercjaonlnie ani też spróbować zarobić pieniądze na powielanie tego samego produktu gdziekolwiek byśmy go również spotkali.

Tantrum – słowo zakazane?

Czy każde słowo może być prawnie chronione?

Oczywiście nie każde słowo może być objęte ochroną prawno-autorską. Przykładem jest słowo „tantrum”, które w języku polskim ma swoje znaczenie jako wybuch gniewu u dzieci, jednak samo to słowonie podlega ochronie autorskiej. Dlatego też zdarza się tak często spotykać różne produkty czy marki używające tego samego hasła reklamowego lub tytułu utworu muzycznego.

Utwory publiczne

Pewien rodzaj twórczości staje się domeną publiczną po upływie określonego czasu od śmierci ich twórców. W Polsce większość dzieł artystycznych automatycznie staje się własnością wspólnocji po upływie 70 lat od śmierci autora (art. 33 Kodeks Cywilny). Oznacza to, że wszyscy mają do nich pełen dostęp i mogą je swobodnie wykorzystywać bez konsekwencji prawnych.

Cytowanie i użytkowanie prywatne

Jak korzystać z cudzych utworów legalnie?

Korzystanie z cudzych utworów jest dozwolone w ramach prawa cytatu oraz dla celów użytkowania prywatnego bądź naukowego, edukacyjnego itd.(art .29-35) W przypadku cytatów, należy podać źródło i autora utworu. Natomiast użytkowanie prywatne dotyczy jedynie własnego użytku i nie obejmuje rozpowszechniania czy reprodukcji utworów w celach komercyjnych.

Podsumowanie

Jak widzisz, nie wszystkie utwory artystyczne są objęte ochroną prawno-autorską. Niektóre z nich to pomysły lub idee, fakty ogólnodostępne oraz słowa jako takie. Jednak istnieją również inne formy ochrony dla twórczości np.: znaki towarowe czy logo firmowe.
Dobrze jest mieć świadomość tych różnic aby korzystać z cudzych dzieł legalnie bądź chronić swoje własności intelektualnej przed wykorzystaniem przez innych.

Niektóre utwory, które nie podlegają ochronie prawnej to m.in. pomysły i koncepcje, informacje prasowe czy publikacje urzędowe.

Link do strony internetowej: W Afryce